1. Tình huống 01

Hỏi: Ông Phương là công dân tại xã vùng biên giới, nghe trên truyền thanh cơ sở tuyên truyền pháp luật liên quan đến biên giới quốc gia, ông đã hiểu thế nào là hải lý. Ông hỏi: Lãnh hải của Việt Nam rộng bao nhiêu hải lý tính từ đường cơ sở ra phía ngoài?

Trả lời:

 Điều 9 Luật Biên giới quốc gia quy định: “Lãnh hải của Việt Nam rộng mười hai hải lý tính từ đường cơ sở ra phía ngoài. Lãnh hải của Việt Nam bao gồm lãnh hải của đất liền, lãnh hải của đảo, lãnh hải của quần đảo”.

2. Tình huống 02

Mùa hè năm 2025, tại xã vùng biên A có sự việc “gia cầm chết hàng loạt”, do không còn hiện tượng người dân vứt hàng loạt gia cầm chết do dịch bệnh xuống lòng suối khu vực giáp biên. Việc làm này có vi phạm quy định của Luật Biên giới quốc gia hay không?

Hỏi: Theo quy định của Luật Biên giới quốc gia hành vi vứt hàng loạt gia cầm chết dịch xuống lòng suối khu vực giáp biên có bị nghiêm cấm không?

Trả lời: Hành vi vứt hàng loạt gia cầm chết do dịch bệnh xuống lòng suối khu vực giáp biên là hành vi bị nghiêm cấm, vì:

* Điều 14 Luật Biên giới quốc gia quy định về các hành vi bị nghiêm cấm, gồm:

“1. Xê dịch, phá hoại mốc quốc giới; làm sai lệch, chệch hướng đi của đường biên giới quốc gia; làm đổi dòng chảy tự nhiên của sông, suối biên giới; gây hư hại mốc quốc giới;

2. Phá hoại an ninh, trật tự, an toàn xã hội ở khu vực biên giới; xâm canh, xâm cư ở khu vực biên giới; phá hoại công trình biên giới;

3. Làm cạn kiệt nguồn nước, gây ngập úng, gây ô nhiễm môi trường, xâm phạm tài nguyên thiên nhiên và lợi ích quốc gia;

…”.

3. Tình huống 03

Anh Lê Hải Nam chuyên trở hàng nông sản qua cửa khẩu B, tháng 11/2025 anh trở chuyến hàng qua cửa khẩu sang nước láng giềng, tuy nhiên anh nghe thông tin thông báo hạn chế một số hàng hóa qua lại biên giới.

Hỏi: Việc hạn chế hàng hóa qua lại biên giới quốc gia sẽ thực hiện vì các lý do gì?

Trả lời:

* Điều 21 Luật Biên giới quốc gia quy định:

“1. Trường hợp vì lý do quốc phòng, an ninh, lý do đặc biệt khác hoặc theo đề nghị, thông báo của nước hữu quan, người, phương tiện, hàng hóa có thể bị hạn chế hoặc tạm dừng qua lại biên giới quốc gia, kể cả việc đi qua không gây hại trong lãnh hải Việt Nam.

2. Việc hạn chế hoặc tạm dừng hoạt động ở vành đai biên giới, khu vực biên giới, qua lại biên giới tại cửa khẩu, lối mở biên giới đất liền thực hiện theo quy định của Luật Biên phòng Việt Nam.

3. Thẩm quyền quyết định việc hạn chế hoặc tạm dừng quy định tại khoản 1 Điều này do Chính phủ quy định, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này. Quyết định về việc hạn chế hoặc tạm dừng phải được thông báo cho chính quyền địa phương và nhà chức trách của nước hữu quan biết”.

Như vậy, căn cứ khoản 1 Điều 21 Luật Biên giới quốc gia, việc hạn chế hàng hóa qua lại biên giới quốc gia sẽ thực hiện vì các lý do quốc phòng, an ninh, lý do đặc biệt khác hoặc theo đề nghị, thông báo của nước hữu quan

4. Tình huống 04

Là Trưởng thôn của xã vùng biên, ông Phú thường xuyên lồng ghép việc tuyên truyền pháp luật cho người dân trong thôn của mình các quy định pháp luật mới có liên quan trực tiếp đến người dân. Ông muốn biết: trường hợp người dân phát hiện mốc quốc giới bị hư hại thì ngoài việc báo, cung cấp thông tin cho Bộ đội biên phòng thì còn báo cho cơ quan nào khác nữa? 

Trả lời: Khi người dân phát hiện mốc quốc giới bị hư hại, ngoài việc báo, cung cấp thông tin cho Bộ đội biên phòng thì còn báo cho chính quyền địa phương (UBND cấp xã) và cơ quan nhà nước nơi gần nhất, vì

* Điều 29 Luật Biên giới quốc gia quy định:

“1. Biên giới quốc gia, hệ thống mốc quốc giới, công trình biên giới phải được giữ gìn, quản lý, bảo vệ nghiêm ngặt.

2. Người phát hiện mốc quốc giới bị hư hại, bị mất, bị sai lệch vị trí làm chệch hướng đi của đường biên giới quốc gia hoặc công trình biên giới bị hư hại phải báo ngay cho Bộ đội biên phòng hoặc chính quyền địa phương, cơ quan nơi gần nhất”.

  5. Tình huống 05

Anh Nguyễn Văn Tài xuất khẩu lao động nước ngoài, năm 2024 chết do tai nạn lao động, gia đình mang tro cốt về Việt Nam để an táng và chọn đi qua cửa khẩu biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Hỏi: Việc gia đình mang tro cốt anh Tài từ Trung Quốc về Việt Nam để an táng và chọn đi qua cửa khẩu biên giới giữa Việt Nam và Trung Quốc có thuộc vật phẩm không mang mục đích thương mại không? 

Trả lời: Tro cốt của anh Tài mang từ Trung Quốc về Việt Nam đi qua cửa khẩu biên giới Việt Nam- Trung Quốc thuộc vật phẩm không mang mục đích thương mại, vì:

* Khoản 9 Điều 3 Nghị định số 112/2014/NĐ-CP quy định:

 9. Vật phẩm là các sản phẩm vật chất được xuất, nhập qua cửa khẩu biên giới không mang mục đích thương mại, bao gồm:

a) Vật phẩm y tế là thi thể, hài cốt, tro cốt, sản phẩm sinh học, mẫu vi sinh y học, mô, bộ phận cơ thể;

b) Vật phẩm văn hóa, nghệ thuật, vật chứa đựng nội dung văn hóa, nghệ thuật;

c) Vật phẩm là kim khí, đá quý, đồ trang sức;

d) Vật phẩm là mẫu vật khoáng sản, động vật, thực vật phục vụ hoạt động nghiên cứu, sưu tầm, triển lãm;

đ) Vật phẩm thuộc hành lý, vật dụng cá nhân của hành khách xuất, nhập qua cửa khẩu biên giới;

e) Các sản phẩm vật chất khác là vật phẩm theo quy định của văn bản pháp luật có liên quan.

6. Tình huống 06

Anh Vũ Ngọc Sơn chuẩn bị vận chuyển hàng hóa qua đường cửa khẩu biên giới Việt Nam- Trung Quốc. Là lần đầu tiên anh vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu biên giới, do vậy anh muốn biết: Thủ tục qua lại biên giới gồm những thủ tục gì?  

  Trả lời:

* Khoản 10 Điều 3 Nghị định số 112/2014/NĐ-CP quy định:

“ Thủ tục qua lại biên giới là thủ tục hành chính do cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cửa khẩu thực hiện đối với người, phương tiện, hàng hóa, vật phẩm xuất, nhập qua biên giới, bao gồm: Thủ tục biên phòng, thủ tục hải quan, thủ tục kiểm dịch và các thủ tục liên quan khác theo quy định của điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên”.

Như vậy, thủ tục vận chuyển hàng hóa qua lại biên giới gồm: Thủ tục biên phòng, thủ tục hải quan, thủ tục kiểm dịch và các thủ tục liên quan khác theo quy định của điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.

7. Tình huống 07

Bà Bùi Thị Hoa là công dân cư trú tại xã vùng biên giới, sau khi thôi việc tại Công ty, chị về nơi cư trú và muốn có thu nhập cho gia đình nên dự định sang đầu năm 2026 sẽ mở dịch vụ ăn uống đồ Việt Nam trong khu vực cửa khẩu.

Hỏi: Nếu Bà Bùi Thị Hoa mở dịch vụ ăn uống trong khu vực cửa khẩu bà có phải đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động không? 

Trả lời: Việc bà Hoa mở dịch vụ ăn uống trong khu vực cửa khẩu, bà Hoa phải được cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép hoạt động, vì:

* Khoản 3 Điều 13 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định: về hoạt động ở khu vực cửa khẩu, như sau:

….

3. Tổ chức, cá nhân hoạt động dịch vụ, thương mại trong khu vực cửa khẩu phải có giấy phép do cơ quan có thẩm quyền cấp và phải hoạt động theo đúng lĩnh vực quy định trong giấy phép”…

8. Tình huống 08

Anh Vũ Ngọc Sơn lần đầu tiên vận chuyển hàng hóa qua cửa khẩu biên giới, chưa có kinh nghiệm, do vậy có thủ tục bị kéo dài nên anh phải lưu lại trong khu vực cửa khẩu.

Hỏi: Theo quy định của Nghị định số 112/2014/NĐ- CP việc anh Sơn phải lưu lại trong khu vực cửa khẩu do chưa hoàn thành thủ tục xuất cảnh, anh Sơn có phải đăng ký tạm trú trong khu vực cửa khẩu không?

Trả lời: Do anh Sơn phải lưu lại trong khu vực cửa khẩu vì chưa hoàn thành thủ tục xuất cảnh, anh Sơn sẽ phải đăng ký tạm trú trong khu vực cửa khẩu, vì:

* Khoản 2 Điều 13 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định:

“1…

2. Những người được tạm trú trong khu vực cửa khẩu:

a) Cán bộ, chiến sĩ, nhân viên, công chức của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành và cơ quan liên quan có trụ sở hoặc văn phòng làm việc trong khu vực cửa khẩu;

b) Nhân viên các cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động dịch vụ, thương mại trong khu vực cửa khẩu;

c) Người Việt Nam, người nước ngoài lưu lại trong khu vực cửa khẩu vì lý do chưa hoàn thành thủ tục xuất, nhập đối với người, phương tiện, hàng hóa hoặc những người lưu lại trong khu vực cửa khẩu vì lý do hợp pháp khác, thì phải đăng ký tạm trú và chịu sự quản lý, kiểm tra, giám sát của Trạm Biên phòng cửa khẩu”…

9. Tình huống 09

Do chưa hoàn thành thủ tục xuất cảnh, anh Vũ Ngọc Sơn và phương tiện (xe ô tô trở hàng hóa) của anh bị lưu lại trong khu vực cửa khẩu.

Hỏi: Theo quy định của Nghị định số 112/2014/NĐ- CP, phương tiện trở hàng hóa của anh Sơn bị lưu lại trong khu vực cửa khẩu thì có phải đăng ký lưu trú không?

Trả lời: Do chưa hoàn thành thủ tục xuất cảnh, phương tiện (xe ô tô trở hàng) của anh Sơn phải lưu lại trong khu vực cửa khẩu, do vậy anh Sơn phải đăng ký lưu trú cho phương tiện trong khu vực cửa khẩu, vì:

* Điểm d khoản 2 Điều 13 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định:

“2. Những người được tạm trú trong khu vực cửa khẩu:

…

d) Phương tiện của Việt Nam, nước ngoài lưu lại trong khu vực cửa khẩu vì lý do chưa hoàn thành thủ tục xuất, nhập đối với phương tiện, hàng hóa thì phải đăng ký lưu trú và chịu sự quản lý, kiểm tra, giám sát của Trạm Biên phòng cửa khẩu”.

10. Tình huống 10

Trong trường hợp có dịch bệnh, để đảm bảo việc kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính (cửa khẩu song phương) đối với việc phòng chống dịch bệnh được thực hiện kịp thời, đúng quy định. 

Hỏi: Trường hợp có dịch bệnh thì dây chuyền kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính được bố trí như thế nào?

Trả lời:

* Điều 14 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định về dây chuyền kiểm tra, kiểm soát của các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính (cửa khẩu song phương), như sau:

1. Đối với người, phương tiện xuất cảnh, nhập cảnh; hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu:

a) Cửa xuất: Hải quan - Kiểm dịch (y tế, động vật, thực vật) - Biên phòng;

b) Cửa nhập: Biên phòng - Kiểm dịch (y tế, động vật, thực vật) - Hải quan.

2. Trong trường hợp có dịch bệnh, dây chuyền kiểm tra, kiểm soát, giám sát đối với người, phương tiện xuất cảnh, nhập cảnh; hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu bố trí như sau:

a) Cửa xuất: Kiểm dịch (y tế, động vật, thực vật) - Hải quan - Biên phòng;

b) Cửa nhập: Kiểm dịch (y tế, động vật, thực vật) - Biên phòng - Hải quan.

3. Trong trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác về dây chuyền kiểm tra, kiểm soát được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế đó.

Như vậy, khi có dịch bệnh, dây chuyền kiểm tra, kiểm soát của cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành tại cửa khẩu được bố trí: (a) Cửa xuất: Kiểm dịch (y tế, động vật, thực vật) - Hải quan - Biên phòng; (b) Cửa nhập: Kiểm dịch (y tế, động vật, thực vật) - Biên phòng - Hải quan. Trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác về dây chuyền kiểm tra, kiểm soát quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 14 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP thì thực hiện theo quy định của điều ước quốc tế đó.

11. Tình huống 11 

Tại xã vùng biên giới nơi ông Chính cư trú có lối mở biên giới chưa có đủ các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành và cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thủ tục kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động qua lại biên giới của cư dân khu vực biên giới theo quy định.

Hỏi: Ông Chính muốn biết: lối mở biên giới chưa có đủ các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành và cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thủ tục kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động qua lại biên giới của cư dân khu vực biên giới thì việc kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động qua lại biên giới được thực hiện tại đâu?   

Trả lời: Khi lối mở biên giới chưa có đủ các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành và cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thủ tục kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động qua lại biên giới thì việc kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động qua lại biên giới của cư dân biên giới hai bên được tiến hành tại Trạm kiểm soát biên phòng, vì:

* Điều 15 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định về kiểm tra, kiểm soát, giám sát tại cửa khẩu phụ, lối mở biên giới, như sau:

“1. Tại cửa khẩu phụ, lối mở biên giới đã có đủ các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành và cơ sở hạ tầng, kỹ thuật bảo đảm quản lý nhà nước (khu vực thực hiện thủ tục kiểm tra, kiểm soát, giám sát xuất cảnh, nhập cảnh, xuất khẩu, nhập khẩu; khu vực kho, bến bãi tập kết hàng chờ xuất khẩu, nhập khẩu; đường giao thông để vận chuyển hàng hóa; khu vực bãi xe, bến đậu), hoạt động kiểm tra, kiểm soát, giám sát xuất, nhập qua lại biên giới quốc gia được thực hiện như tại cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính.

2. Tại cửa khẩu phụ, lối mở biên giới chưa có đủ các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành và cơ sở hạ tầng, kỹ thuật, thủ tục kiểm tra, kiểm soát, giám sát hoạt động qua lại biên giới của cư dân biên giới hai bên được tiến hành tại Trạm kiểm soát biên phòng”...

12. Tình huống 12

Anh Khoa đi du lịch Trung Quốc bằng đường bộ, khi đến cửa khẩu biên giới anh cho xe vào khu dịch vụ bãi giữ xe làm các thủ tục cần thiết để xuất cảnh, được nhân viên nhắc nhở: vì khu vực bãi xe là khu vực cửa khẩu cần phải để xe gọn gàng, bảo bảo vệ sinh môi trường…  

Hỏi: Khu vực hoạt động dịch vụ giữ xe trong cửa khẩu có thuộc khu vực cửa khẩu không? 

Trả lời: Khu vực dành cho hoạt động dịch vụ giữ xe trong cửa khẩu thuộc khu vực cửa khẩu, vì:

* Điều 11 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định về khu vực cửa khẩu, như sau:

“1…

4. Khu vực dành cho các hoạt động dịch vụ, thương mại.

a) Cửa hàng kinh doanh miễn thuế; kinh doanh hàng hóa, siêu thị, trung tâm thương mại;

b) Dịch vụ bưu chính;

c) Dịch vụ du lịch;

d) Khu vực bãi xe, bến đậu;

đ) Khu phi thuế quan (nếu có);

e) Khu vực dịch vụ, thương mại khác”.

Như vậy, căn cứ điểm d khoản 4 Điều 11 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP, bãi xe- khu vực dành cho các hoạt động dịch vụ là khu vực cửa khẩu.

13. Tình huống 13

Bà Nhung là công dân Việt Nam, thường trú tại xã vùng biên giới Việt Nam- Campuchia, bà muốn sang tỉnh A của Campuchia (tỉnh giáp biên với xã nơi bà cư trú) để du lịch.

Hỏi: Để được xuất cảnh sang tỉnh A của Campuchia (tỉnh giáp biên với xã nơi bà cư trú) bà Nhung cần phải có giấy tờ gì?

Trả lời: Để được xuất cảnh sang tỉnh A của Campuchia (tỉnh giáp biên với xã nơi bà cư trú), bà Nhung cần phải có giấy thông hành biên giới hoặc giấy tờ có giá trị xuất cảnh, nhập cảnh theo quy định của điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên, vì:

* Điều 8 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định về người xuất cảnh, nhập cảnh, như sau:

“1…

b) Công dân Việt Nam thường trú ở khu vực biên giới, tỉnh biên giới khi sang khu vực biên giới, tỉnh biên giới đối diện nước láng giềng phải có giấy thông hành biên giới hoặc giấy tờ có giá trị xuất cảnh, nhập cảnh theo quy định của điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên”...

14. Tình huống 14

Trong thời gian nghỉ hè, chị Ánh làm thủ tục xuất cảnh sang nước ngoài để thăm cháu ngoại, do lần đầu xuất cảnh nên chị Ánh muốn được tư vấn về điều kiện xuất cảnh.

Hỏi: Việc xuất cảnh sang nước ngoài, theo quy định, chị Ánh phải đảm bảo các điều kiện gì?

Trả lời:

* Khoản 1 Điều 8 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định về người xuất cảnh, nhập cảnh, như sau:

“1. Công dân Việt Nam:

a) Công dân Việt Nam xuất cảnh, nhập cảnh qua cửa khẩu biên giới phải đảm bảo điều kiện theo quy định tại các Điều 33 và Điều 34 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam”...

* Khoản 1 Điều 33 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam quy định về điều kiện xuất cảnh, như sau:

1. Công dân Việt Nam được xuất cảnh khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Có giấy tờ xuất nhập cảnh còn nguyên vẹn, còn thời hạn sử dụng;

b) Có thị thực hoặc giấy tờ xác nhận, chứng minh được nước đến cho nhập cảnh, trừ trường hợp được miễn thị thực;

c) Không thuộc trường hợp bị cấm xuất cảnh, không được xuất cảnh, bị tạm hoãn xuất cảnh theo quy định của pháp luật.

Như vậy, để được xuất cảnh sang nước ngoài, chị Ánh phải đảm bảo các điều kiện: (a) Có giấy tờ xuất nhập cảnh còn nguyên vẹn, còn thời hạn sử dụng; (b) Có thị thực hoặc giấy tờ xác nhận, chứng minh được nước đến cho nhập cảnh, trừ trường hợp được miễn thị thực; (c) Không thuộc trường hợp bị cấm xuất cảnh, không được xuất cảnh, bị tạm hoãn xuất cảnh theo quy định của pháp luật.

15. Tình huống 15

Trường hợp của chị Ánh, sau khi thăm cháu ngoại ở bên nước ngoài, để được nhập cảnh trở về Việt Nam thì chị Ánh cần phải đảm bảo điều kiện gì? 

Trả lời: Sau khi thăm cháu ngoại ở bên nước ngoài, để được nhập cảnh trở về Việt Nam, chị Ánh cần phải đảm bảo điều kiện: có giấy tờ xuất nhập cảnh còn nguyên vẹn, còn thời hạn sử dụng, vì:

* Khoản 1 Điều 8 Nghị định số 112/2014/NĐ- CP quy định về người xuất cảnh, nhập cảnh, như sau:

“1. Công dân Việt Nam:

a) Công dân Việt Nam xuất cảnh, nhập cảnh qua cửa khẩu biên giới phải đảm bảo điều kiện theo quy định tại các Điều 33 và Điều 34 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam”...

* Điều 34 Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam quy định về điều kiện nhập cảnh cảnh, như sau

“Công dân Việt Nam được nhập cảnh khi có giấy tờ xuất nhập cảnh còn nguyên vẹn, còn thời hạn sử dụng”./.